Code van de openbare weg (01/09/2026)

Changed
05/06/2024

Op 3 juni 2024 ondertekenden de minister van Mobiliteit en de koning de nieuwe Code van de openbare weg, maar pas op 1 september 2026 treedt de nieuwe code in werking.  

Op die datum vervangt de Code van de openbare weg het Koninklijk besluit van 1 december 1975 betreffende het algemeen reglement op de politie over het wegverkeer en het gebruik van de openbare weg, doorgaans “Wegcode” genoemd.  

Gezien de verdeling van de bevoegdheden op mobiliteitsvlak, wordt de Code van de openbare weg aangevuld met drie regionale codes die die de geregionaliseerde bepalingen bevatten. Deze codes, die later gepubliceerd zullen worden, treden tegelijkertijd in werking op 1 september 2026.   

De termijn van ongeveer twee jaar voor de inwerkingtreding van de nieuwe Code van de openbare weg is bedoeld om voldoende tijd te voorzien voor de nodige aanpassingen, voornamelijk op het gebied van regelgeving, IT en onderwijs, die voortvloeien uit de herziening van het koninklijk besluit van 1975. 

De Code van de openbare weg gaat vergezeld van een zeer gedetailleerd verslag aan de koning. Er werd ook een pagina volledig gewijd aan de nieuwe regelgeving ontwikkeld : https://www.wegcode.be/nl/code-van-de-openbare-weg.
 

Waarom een nieuwe Code?  

De Wegcode dateert van 1975 en sindsdien   meerdere keren gewijzigd in een poging  rekening te houden met de voortdurende veranderingen op vlak van verkeersveiligheid en mobiliteit die voorbije halve eeuw kende (opkomst van de elektrische fiets en step, ontwikkeling van gedeelde auto’s zoals carpoolen en autodelen, enz.).  

Enerzijds was het hoogtijd om de soms onvolledige of verouderde regels bij te werken en anderzijds de regelgeving op een meer coherente manier te herstructureren.  
 

Een beter leesbare en coherente tekst  

Het belangrijkste doel van de nieuwe Code van de openbare weg is ervoor zorgen dat elke weggebruiker, ongeacht zijn leeftijd of opleidingsniveau, begrijpt wat er van hem verwacht wordt en onduidelijkheden vermijden. Een voortdurende zorg: informatie plaatsen waar men die verwacht te vinden.  

Daarom werden meerdere bepalingen geordend volgens gebruikerscategorieën, voornamelijk met betrekking tot hun plaats op de openbare weg. Afhankelijk van hun vervoerswijze kunnen weggebruikers dus gemakkelijker de regels terugvinden die van toepassing zijn op de delen van de openbare weg die zij gebruiken.  

Veel regels die voorheen verspreid waren in de code, zijn gehergroepeerd. Dit is bijvoorbeeld het geval voor de regels die van toepassing zijn op groepen, of het nu gaat om groepen voetgangers, fietsers, bromfietsers, motorrijders of ruiters. Voorrangsregels zijn ook samengebracht in een geheel van bepalingen. De toegangs- en verkeersregels op bepaalde specifieke openbare wegen, zoals voetgangerszones, woonerven of voorbehouden wegen, zijn vastgelegd in een uniforme structuur.  

Het hoofdstuk over verkeersborden werd grondig herzien om de borden te moderniseren, nieuwe toe te voegen en hun betekenis duidelijker te maken. Er zijn nieuwe symbolen, conform het Verdrag van Wenen, gebruikt om het gebruik van tekst en de daaruit voortvloeiende begripsproblemen te vermijden. 
 

Alle weggebruikers een eerlijke plaats op de openbare weg geven, actieve mobiliteit bevorderen en verkeersveiligheid verbeteren 

Het is essentieel om opnieuw na te denken over de manier waarop de openbare weg wordt gedeeld om zo de plaats die aan elke weggebruiker wordt gegeven opnieuw in evenwicht te brengen. In overeenstemming met de klimaatdoelstellingen is het meer dan noodzakelijk een kader te creëren waarin actieve en duurzame mobiliteit zich in alle veiligheid kunnen ontwikkelen.  

Met essentiële maatregelen op vlak van verkeersveiligheid, zal de Code van de openbare weg een extra instrument zijn om de doelstelling van het terugdringen van het aantal zwaargewonden en verkeersdoden op onze wegen te bereiken. De nieuwe code zal de veiligheid van iedereen verbeteren, vooral die van de zwakke weggebruikers.  
 

Belangrijkste wijzigingen in de Code van de openbare weg voor weggebruikers 

Voetgangers

  • wanneer tweewielers (fietsen, bromfietsen, motorfietsen) op de stoep mogen parkeren, moet er minstens 1,5 m vrije ruimte zijn om voetgangers niet te hinderen;  
  • of het nu op de rijbaan is of niet, de afstand tussen een rijdend voertuig en een voetganger moet minstens 1 m zijn binnen de bebouwde kom (1,5 m buiten de bebouwde kom);  
  • een kruispunt diagonaal oversteken mag  als er een “integraal  groen verkeerslicht” staat (mits specifieke aanleg);  
  • groepen voetgangers die ’s avonds of ’s nachts op de weg lopen, kunnen er nu voor kiezen dat elk lid van de groep een reflecterend hesje draagt in plaats van verlichting te gebruiken (één vooraan, één achteraan  de groep).

Fietsers  

  • een nieuw bord kan worden geplaatst om een niet verplicht fietspad aan te duiden, zodat fietsers de rijbaan mogen  gebruiken als ze daar de voorkeur aan geven;  
  • fietsen op de stoep is toegestaan tot en met  de leeftijd van 11 jaar;  
  • de toegestane grootte van groepen  fietsers is veranderd: een groep fietsers wordt nu geacht  10 of meer leden te hebben (voorheen 15) en maximaal  100 leden (voorheen 150). In dit geval zijn specifieke bepalingen van toepassing (mogelijkheid om op de rijbaan te rijden, zelfs als er een fietspad is, met twee naast elkaar rijden,…)  
  • er wordt een nieuwe mogelijkheid geboden aan fietsers (en tweewielige bromfietsen) om tussen twee rijstroken door, langs stilstaande of langzaam rijdende auto’s te rijden, ook aan de rechterkant;  
  • B22wanneer het B22-verkeersbord aanwezig is, mogen fietsers en speedpedelecs nu door rood of oranje licht rijden om linksaf te slaan (naast de mogelijkheid om rechtsaf te slaan of rechtdoor te gaan, op voorwaarde dat ze voorrang verlenen aan andere weggebruikers);

     

  • Toegestane voetgangers- en fietssignalenwanneer er geen ruimte is om een fietspad aan te leggen, maar fietsen op de rijbaan gevaarlijk kan zijn, kan de wegbeheerder fietsen op de stoep toestaan. In dit geval behouden voetgangers de absolute voorrang op de stoep.

Speedpedelecs  

  • hebben nu toegang tot voetgangerszones, waarbij ze stapvoets rijden en voetgangers en andere weggebruikers respecteren;  
  • net als andere bromfietsen, moeten speedpedelecs specifieke regels volgen als ze in groep rijden.  

Bromfietsen klasse B  

  • zijn verplicht om op de rijbaan te rijden en niet op het fietspad als de maximumsnelheid 50 km/u of minder is.

Motorfietsen  

  • het inhaalverbod C35 geldt nu ook voor motorfietsen;  
  • motorfietsen kunnen voortaan de reddingstrook  gebruiken.  

Auto’s  

  • einde van het halfmaandelijks beurtelings parkeren;  
  • de bestuurder en zijn passagier (volwassene) kunnen nu worden beboet als de passagier geen veiligheidsgordel draagt;  
  • bij pech of een ongeval wordt het gebruik van alle richtingaanwijzers verplicht (indien mogelijk). Zo niet, moet de gevarendriehoek op een afstand van 100 m worden geplaatst op autosnelwegen en autowegen.
     

Rustig samengaan van vervoersmodi  

Het stilstaanverbod  wordt toegevoegd aan het parkeerverbod op volgende plaatsen:  

  • waar de doorgang van trams belemmerd wordt;  
  • op plaatsen voorbehouden voor personen met een handicap;  
  • op busstroken;  
  • op delen van de openbare weg die voetgangers, fietsers, bromfietsers klasse A of ruiters gebruiken (borden D9, D11, D13, D15);  
  • op rotondes.  

Als alleen voertuigen voor openbaar vervoer op de busstrook mogen rijden (evenals andere voertuigen, zoals fietsen of taxi’s, als een onderbord dit aangeeft), mag een ander voertuig deze gebruiken om van richting veranderen , maar alleen vanaf het punt waar de streep  onderbroken is.  
 

Verkeersveiligheid voor iedereen  

De Code van de openbare weg benadrukt de voorzichtigheidsregel die door iedereen moet worden nageleefd ten opzichte van andere weggebruikers, en in het bijzonder de meer kwetsbare gebruikers:   

  • tripleren is verboden als het eerst ingehaalde voertuig een motorfiets, fiets of bromfiets is;  
  • bij pech wordt het dragen van een retro-reflecterend hesje ook verplicht op autowegen en in tunnels (naast autosnelwegen).  
     

Diversiteit en inclusie  

  • ‘genderneutrale’ verkeersborden, bijvoorbeeld:
    • werkzaamhedenSignal Travaux
    • plaats waar specifiek veel kinderen komen plaats waar specifiek veel kinderen komen
  • et stilstaanverbod komt bovenop het parkeerverbod (voor fietsen, steps) op blindegeleidetegels  (bedoeld voor blinden en slechtzienden);  
  • het stilstaanverbod komt bovenop het parkeerverbod op voorbehouden plaatsen voor mensen met een handicap;  
  • voor personen met een beperkte mobiliteit: afschaffing van de minimumleeftijd voor het gebruik van gemotoriseerde voortbewegingstoestellen  (inclusief elektrische steps). Ze mogen stapvoets rijden op de stoep en er parkeren. 
     

Aangepaste verkeersborden  

Een andere ambitie van de Code van de openbare weg betreft de verkeersborden die moderner, maar ook duidelijker zijn gemaakt.  

De meeste borden zijn aangepast om aan een aantal doelstellingen te voldoen:  

  • in overeenstemming zijn met het Verdrag van Wenen en internationaal geharmoniseerd zijn;  
  • zo zichtbaar mogelijk zijn (met een witte of zwarte rand);  
  • genderneutraal zijn; 
  • moderner zijn.  

De kleur van de onderborden  is ook gewijzigd: deze borden zijn nu zwart op een witte achtergrond (in plaats van wit op een blauwe achtergrond).  

De Code van de openbare weg bevat nu ook nieuwe gevaarsborden

  • SignauxPlaats waar speciaal veel  ruiters kome

     

  • Mist

     

  • Ongeval

Er zijn ook nieuwe symbolen geïntroduceerd:

  • Fiets signaalBakfiets

     

  • Gedeelde voortbewegingstoestellen 

Er werd een nieuwe categorie verkeersborden geïntroduceerd: “De verkeersborden met bijzondere voorschriften”. Deze categorie is beter leesbaar voor weggebruikers en omvat borden die zones aangeven waar specifieke regels gelden (snelheid, inhalen, parkeren, enz.). Voor meer duidelijkheid kan de toegestane maximumsnelheid (die van regio tot regio kan verschillen) op de borden worden aangegeven. 

Deze omvatten bijvoorbeeld schoolomgevingen, voetgangerszones, woonerven en fietszones. 

  • Begin van een voetgangerszone
  • Begin van woonerf 

Verschillende verkeersborden werden gemoderniseerd voor een betere zichtbaarheid 

  • smalle doorgangSmalle doorgang
  • oversteekplaats voor voetgangersoversteekplaats voor voetgangers 

Om wegbeheerders in staat te stellen verkeersborden te vervangen wanneer ze versleten zijn en om de bijbehorende uitgaven te spreiden (een bord heeft een levensduur van maximaal 10 jaar), is er een overgangsperiode tot 1 januari 2045 voorzien voor de geleidelijke invoering van de nieuwe verkeersborden. Tijdens deze periode krijgen oude borden die niet overeenstemmen met  de nieuwe borden die in de code van de openbare weg zijn voorzien, dezelfde betekenis krijgen als de nieuwe verkeersborden.