Onderwatergeluid
Scheepvaart is essentieel voor ons dagelijks leven en blijft groeien, wat gepaard gaat met een toename van onderwatergeluid, dat schadelijke effecten kan hebben op het zeeleven, met name op zeezoogdieren en vissen. Gelukkig zijn er manieren om geluidsoverlast door schepen te verminderen en zo economische belangen en het mariene milieu met elkaar te verzoenen.
Een groeiend probleem
Metingen in de afgelopen 50 jaar hebben aangetoond dat het geluid in de oceanen snel toeneemt. In het zuidelijke deel van de Noordzee is deze druk hoog door het zware scheepvaartverkeer. Alleen met een internationale aanpak is aanzienlijke vooruitgang mogelijk voor deze kwestie.
België neemt actief deel aan de internationale werkzaamheden op het gebied van onderwatergeluid, met name bij de Internationale Maritieme Organisatie (IMO). In 2014 erkende de Commissie voor de bescherming van het mariene milieu (MEPC) van de IMO het belang van het voorkomen en verder verminderen van door schepen gegenereerd URN en keurde zij de “Richtsnoeren voor de vermindering van onderwatergeluid afkomstig van de commerciële scheepvaart om de nadelige gevolgen voor het mariene leven aan te pakken” goed.
Vervolgens werd het Subcomité scheepsontwerp en -bouw (SDC) belast met het in kaart brengen van belemmeringen voor de vaststelling van deze richtsnoeren en met het evalueren en herzien ervan. Op basis van de vastgestelde belemmeringen heeft SDC9 de richtsnoeren herzien. België was voorzitter van de werkgroep die deze taak in januari 2023 bij de IMO uitvoerde.
Een internationaal actieplan
Later heeft de IMO een actieplan opgesteld om onderwatergeluid verder te voorkomen en te verminderen, en om maatregelen van de lidstaten tijdens de fase van ervaringsopbouw aan te moedigen. Het DG Scheepvaart deelt zijn gegevens en expertise ook in België. Daartoe werkt het actief samen met de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu.
Een gezamenlijke bewustmakingscampagne
In 2025 werkten beide FOD's samen aan een bewustmakingscampagne gericht op Belgische burgers om de effecten van onderwaterlawaai op zeedieren uit te leggen en hoe deze te verminderen. Veel van de maatregelen om onderwatergeluid aan te pakken kunnen ook bijdragen tot het verminderen van de luchtverontreiniging door schepen.
Het materiaal dat ontwikkeld is voor deze gezamenlijke campagne is te vinden op onderwatergeluid.be.
Workshop over URN voor Belgische belanghebbenden
Op 15 december 2025 organiseerde de FOD Mobiliteit en Vervoer samen met KBRV een workshop over onderwatergeluid (URN) van schepen.
Een samenvatting van alle presentaties en keynote speech die die ochtend werden gegeven, is beschikbaar in een boek met samenvattingen.
Meer informatie
In 2020 heeft de dienst Marien Milieu van de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu opdracht gegeven voor twee studies over onderwatergeluid in het Belgische deel van de Noordzee, uitgevoerd door TN0: