Het reddingsvest: FAQ

Wat doet een reddingsvest? 

Een reddingsvest is een reddingsmiddel dat ervoor zorgt dat een persoon die in het water terechtkomt veilig drijvend wordt gehouden op de rug, steeds met het gezicht boven water. Ook bij een bewusteloze drenkeling wordt de houding gecorrigeerd en wordt de persoon gered van de verdrinking. 

 

Waarom is een reddingsvest geen zwemvest? 

Een zwemvest is een veel beperkter reddingsmiddel: het heeft een veel lager drijfvermogen en corrigeert bovendien de houding niet. Een drenkeling met enkel een zwemvest aan kan dus nog steeds verdrinken. 

 

Hoe ziet een goed reddingsvest eruit? 

Een reddingsvest moet voldoen aan bepaalde normen en testen. 

 

Het is belangrijk om te weten dat er verschillende types reddingsvesten bestaan. Er zijn lichtere varianten (bijvoorbeeld voor mensen in recreatieve kledij) en zwaardere varianten (bijvoorbeeld voor mensen die zware waterdichte kledij dragen). Het is belangrijk om een reddingsvest te kiezen dat aangepast is aan de activiteit waar je ze voor zal gebruiken. 

 

Het uitzicht van alle reddingsvesten is wel hetzelfde: ze moeten een felle opvallende kleur hebben met reflecterende strepen. Reddingsvesten zijn ook voorzien van een lichtje en/of een fluitje.

 

Kan ik nog sporten met een reddingsvest?

Ook hier bestaat een onderverdeling in de soorten reddingsvesten. Er bestaan namelijk opblaasbare reddingsvesten en vaste reddingsvesten. De opblaasbare varianten zijn de meeste gekende en bieden ook de beste beweeglijkheid. Deze reddingsvesten vragen wel wat meer onderhoud: ze worden geactiveerd door middel van een touwtje of een zouttablet en activeren hierbij gaspatronen die ervoor zorgen dat de reddingsvesten opblazen. Al deze onderdelen moeten uiteraard regelmatig nagekeken worden en eventueel vervangen worden indien nodig. Bovendien bestaat er altijd een risico dat het reddingsvest accidenteel geactiveerd wordt.

 

De vaste varianten zijn de reddingsvesten met een schuimblok. Deze kunnen echter de beweeglijkheid bemoeilijken. Voor kinderen wordt toch vaak gekozen voor deze optie, aangezien ze niet accidenteel geactiveerd kunnen worden.

 

Wat heeft Newton te maken met mijn reddingsvest?

De capaciteit van een reddingsvest wordt uitgedrukt in Newton. Dit staat voor het vermogen waar een reddingsvest over beschikt om een persoon in de juiste houding te draaien. Het hangt samen met meerdere factoren zoals weersomstandigheden en de omgeving waarin het vest gedragen wordt (bijvoorbeeld op open zee versus in beschutte wateren). De factor met de grootste invloed is de kledij die gedragen wordt onder het reddingsvest. Bij een drenkeling zit onder de kledij vaak een ophoping van lucht. Deze lucht heeft een negatieve impact op het vermogen van een reddingsvest om de drenkeling in de juiste houding te draaien. Met andere woorden: hoe meer lucht er onder de kleren zit, hoe meer kracht een reddingsvest moet uitoefenen om een drenkeling te draaien. En zo komen we terug bij Newton: de maat voor de capaciteit van een reddingsvest. Voor watersporters is een reddingsvest met een capaciteit van 150 Newton of 275 Newton meestal geschikt.

 

Is dat het enige dat mijn reddingsvest doet: drijven en draaien?

Een reddingsvest redt levens, dat staat buiten kijf. Maar er zijn meerdere effecten naast het drijven en het draaien.

 

Een drenkeling die in het water terecht komt, moet verschillende uitdagingen overwinnen. Om te beginnen kost zwemmen heel wat energie. Een reddingsvest dat je drijvende houdt, helpt je alvast om energie te besparen. Vooral voor minder ervaren zwemmers of kinderen is dit een must. Bovendien zijn er bepaalde houdingen die iemand kan aannemen dankzij een reddingsvest, die ervoor zorgen dat je het verlies aan warmte beperkt en bijgevolg de onderkoelingsverschijnselen kan uitstellen. Een voorbeeld hiervan is de foetushouding. Deze houding komt erop neer dat je jezelf oprolt als een egeltje: met de handen onder de oksels en gekruiste benen die je zo hoog mogelijk optrekt. Aangezien je hoofd boven water gehouden wordt door een reddingsvest, moet je ook hier geen extra energie insteken.

 

Onderkoeling is een groter gevaar dan veel mensen beseffen. Enkele cijfers op een rij:

  • De kerntemperatuur van het menselijk lichaam is ongeveer 37 °C.
  • Op de huid wordt een temperatuur van ongeveer 33 °C ervaren als aangenaam.
  • Onderkoeling begint al bij een daling van de kerntemperatuur onder 35 °C. Bij 24 °C sterft een persoon.
  • Watertemperaturen lager dan 20 °C zorgen voor een snelle afkoeling: minstens 1 °C per 5 minuten.
  • Reddingsvesten zijn verplicht tussen 16 oktober en 15 mei. In die periode bedragen de gemiddelde temperaturen in de Noordzee ongeveer 5 tot 13 °C met een dieptepunt van 3 °C in de koudste periodes.
  • De topmaanden voor de zeewatertemperatuur van de Noordzee zijn augustus en september. Dan stijgt de gemiddelde temperatuur tot ongeveer 19 à 20 °C.

 

Een reddingsvest helpt je ook om beter gezien te worden. Er bestaan modellen met lichtjes en iedere reddingsvest moet uitgerust zijn met reflecterende strepen. Bovendien zorgt een reddingsvest ervoor dat reddingswerkers meer tijd krijgen om een grondige zoektocht uit te voeren, wat natuurlijk je overlevingskansen vergroot. Iedere minuut telt, vooral als er gezocht moet worden in ruwere zee met grotere golfhoogtes.

 

Als ik in het water val, zwem ik toch gewoon?

Nee, zo simpel is het niet. Veel mensen onderschatten de impact van het overboord vallen. In het beste geval kom je zacht in het water terecht, zonder kwetsuren. Maar vaak komen mensen met een shock in het koude water terecht, door bijvoorbeeld een klap van een giek of door tegen de boord te stoten. Vergeet ook niet dat je niet altijd zacht landt in het water. Bij een boot met ietwat snelheid voelt overboord vallen even hard aan als een val op het voetpad.

 

Bovendien kunnen minder ervaren zwemmers of watersporters een shock ervaren die gepaard gaat met paniek. Dit is een deels fysieke en natuurlijke reactie die veroorzaakt wordt door het overlevingsmechanisme van het lichaam. Je lichaam probeert instinctief de meest vitale organen te beschermen ten koste van de bloedtoevoer naar andere lichaamsdelen. Bijgevolg is zwaaien en luid schreeuwen niet meer zo evident.

 

Een gekend fenomeen onder reddingswerkers is de ‘cold-shock’. Dit is een oncontroleerbare manier van ademhalen, die lijkt op hyperventilatie. De drenkeling voelt een hevige pijn en heeft het gevoel dat de luchtweg afgesloten is, wat leidt tot nog meer paniek. Fysiek leidt dit tot een plotse versnelling van de hartslag en een toename van de bloeddruk, in die mate zelfs dat in verregaande gevallen een hartstilstand kan optreden. Een goed werkend en correct gedragen reddingsvest kan hier dus het verschil maken tussen leven en dood, door het gezicht boven water te houden. 

 

Hoeveel tijd kost het om een reddingsvest correct aan te doen?

Een reddingsvest draag je als een jas. Er is geen rits, maar er zijn enkele banden die je moet sluiten, namelijk een rond je middel en een tussen je benen (de kruisband). Afhankelijk van het model, kan de kruisband ook in een andere uitvoering voorkomen, zoals twee kruisbanden waar je instapt als in een broek. Het is uiteraard belangrijk om alle banden niet alleen goed vast te klikken, maar ook voldoende aan te trekken.


De band rond je middel zorgt ervoor dat het reddingsvest gesloten blijft, net zoals de rits van een jas. De kruisband heeft een heel ander doel. Deze zorgt er namelijk voor dat een opgeblazen reddingsvest niet omhoog, over je hoofd heen schuift. Als de kruisband goed zijn werk kan doen, zorgt het er dus voor dat het reddingsvest je neus en mond boven water houden. Bovendien kan een reddingsvest op deze manier ook letterlijk dienen als houvast voor een reddingswerker om een drenkeling naar zich toe te trekken of eventueel uit het water te halen.

 

Wanneer is het dragen van een reddingsvest verplicht op zee?

Op zee is het dragen van een reddingsvest verplicht aan boord van een pleziervaartuig, als de (significante) golfhoogte 1m of meer bedraagt, tussen zonsondergang en zonsopgang en tussen 16 oktober en 15 mei. Verder geldt de verplichting steeds voor alle opvarenden tot 12 jaar of wanneer het pleziervaartuig 6,5 m of korter is. In de kajuit geldt deze verplichting niet. De verplichting geldt ook niet voor pleziervaartuigen groter dan 24m of met een vaste reling van 1,10 m hoog. Voor pleziervaartuigen tot 6,5 m binnen de 2 zeemijl, mag het reddingsvest vervangen worden door een zwemvest.