100 jaar ten dienste van de burgerluchtvaart

Het type Caudron, een omgebouwde bommenwerper, maakte in 1919 de eerste persvlucht van Parijs naar Brussel. In de open cabine (!) was er plaats voor 12 tot 15 passagiers. (foto: Archief Frans Van Humbeeck – www.hangerflying.eu )

 

Na de Eerste Wereldoorlog werd de militaire luchtvaart in snel tempo omgevormd naar een commerciële burgerluchtvaart. Om deze sector te ondersteunen en in goede en veilige banen te leiden werden de eerste overheidsdiensten opgericht. 
Vandaag exact 100 jaar geleden, op 21 februari 1920, werd Kolonel Roland Van Crombrugge de eerste Directeur Generaal van het Beheer der Luchtvaart, toen nog onder de hoede van het Ministerie van Oorlog.

 

Hoe het allemaal begon … 

 

Georges Nélis, stichter van de Belgische luchtvaart

 

Het jaar is 1919 en de wereld is aan het bekomen van WO I. De luchtvaart heeft een enorme vooruitgang gemaakt en het belang ervan begint overal door te dringen. In België is vooral Georges Nélis, de eerste Belgische militaire piloot en ondertussen commandant-vlieger en hoofd van de technische dienst van de toenmalige luchtmacht, overtuigd van de mogelijkheden die de luchtvaart biedt. Hij publiceert op 15 januari 1919 het werk dat zal leiden tot de oprichting van de burgerlijke luchtvaart in België: “De Belgische Ontwikkeling door de Luchtvaart”. 
In dit werk pleit Nélis voor een sterke militaire luchtmacht, voor een luchtvaartministerie, voor een uitbreiding van de burgerlijke vloot en voor de verbindingen tussen Brussel en de grote Europese steden. Dankzij onder andere de steun van Koning Albert en de belangrijkste banken van het land slaagt hij erin deze visie te realiseren, en mag dus gerust de stichter van de burgerlijke luchtvaart en van de luchtvaartindustrie in België genoemd worden.

 

Oprichting van het Beheer der Luchtvaart

 

Op 13 oktober 1919 vindt de eerste internationale luchtvaartconventie plaats in Parijs. België is bij de eerste landen ter wereld om deze conventie te ondertekenen.

 

Het overheidstoezicht op de luchtvaart krijgt vorm met de wet van 16 november 1919. Deze wet van slechts 6 artikels geeft de regering de bevoegdheid om regels te bepalen voor de luchtvaart. 

 

Op 21 september 1919, wordt het Beheer der Luchtvaart gecreëerd onder de hoede van het Ministerie van Oorlog. Verscheidene wetten volgen snel waarin de specifieke taken en structuur van deze administratie bepaald worden. 

 

Ook de regels over de Belgische kenletters (O-B---), registratie van luchtvaartuigen, vliegvergunningen, luchtwaardigheidsbewijzen, vliegregels, seinen, enz. worden vastgelegd zoals afgesproken tijdens de eerste internationale luchtvaartconventie van Parijs.

 

Kolonel Roland Van Crombrugge wordt op 21 februari 1920 de eerste Directeur Generaal van het Beheer der Luchtvaart. Hiermee is België bij de eerste landen ter wereld met een luchtvaartadministratie. 

 

De dienst bestaat op dat moment uit een secretariaat en 4 ‘burelen’ of afdelingen:
1E BUREEL: INRICHTING DER LUCHTLIJNEN Organisatie van vliegvelden en taxen; uitrusting van luchtlijnen, radiocommunicatie en meteorologie; luchtvaartkaarten.
2E BUREEL: UITBATING DER LUCHTLIJNEN Nationale en internationale routes; stimuleringsmaatregelen voor vervoersmaatschappijen; luchtwaardigheidscertificaten en vergunningen; bevoegdheidscertificaten en vergunningen voor piloten; luchtpolitie; douane, post en koloniale zaken.
3E BUREEL:   ALGEMEENE-, RECHTSKUNDIGE- EN ALLERHANDE VRAAGSTUKKEN Internationale betrekkingen; toepassing van het internationale luchtvaartverdrag; informatie over buitenlandse luchtvaart; juridische kwesties, overtredingen, wetten, verordeningen en voorschriften met betrekking tot de luchtvaart; cartografie; sportluchtvaart; documentatie en promotie.
4E BUREEL: TECHNIEK DER LUCHTVAART Oprichting van een technische en experimentele afdeling; luchtvaart- en medische laboratoria; wedstrijden; industrieën, subsidies en controle; onderwijs: civiele vliegscholen, universiteiten en industriële scholen; mobilisatie van de burgerluchtvaart.

 


In 2020 bestaat het Directoraat-Generaal Luchtvaart van de FOD Mobiliteit en Vervoer 100 jaar. Wij doken in onze archieven en zullen het komende jaar regelmatig berichten over interessante gebeurtenissen uit deze periode. Volg ons op Facebook of Instagram!

 

 

 

Luitenant Nélis in 1911 Professor - onderdirecteur van de luchtvaartschool van Brasschaat. Foto: Vieilles Tiges van de Belgische Luchtvaart - http://vieillestiges.be

Georges Nélis leidt Koning Albert I rond in de installaties van de SNETA (rond 1920). Foto: Vieilles Tiges van de Belgische Luchtvaart - http://vieillestiges.be

De eerste wet (16 november 1919) die de Belgische luchtvaart reglementeert, bevat slechts 6 artikels maar legt de basis voor het Belgische luchtvaartbeleid en overheidstoezicht.

Kolonel Roland Van Crombrugge wordt op 21 februari 1920 de eerste Directeur Generaal van het Beheer der Luchtvaart.