Slim oog boven Noordzee: Europese Kustwachtdrone ingezet vanuit Lombardsijde

Voor het eerst stijgt en landt vanop Belgische bodem, vanop de militaire basis in Lombardsijde, een drone op die controles uitvoert boven de Noordzee. De drone wordt voor het derde jaar op rij ter beschikking gesteld aan de Belgische Kustwacht in het kader van de Multipurpose Martime Operation (MMO), maar bij de vorige twee edities vloog de drone nog uitsluitend vanuit het Franse CROSS Griz-Nez. Nieuw is ook dat niet enkel België en Frankrijk, maar voor het eerst ook Nederland deel uitmaakt van de operatie. Ook het Europese Frontex wordt als agentschap voor grenscontrole deelnemer van de operatie.

Dronebeelden om overtredingen vast te stellen

Voor het derde jaar op rij neemt de Belgische Kustwacht deel aan de Multipurpose Maritime Operation (MMO) van het Europees Agentschap voor Maritieme Veiligheid (EMSA). Ook het Europees Agentschap voor Visserijcontrole (EFCA) en – voor het eerst – Frontex versterken deze operatie. Bij deze internationale maritieme operatie wordt door EMSA aan de deelnemende landen een drone ter beschikking gesteld. Nieuw dit jaar is dat deze RPAS-drone (Remotely Piloted Aircraft System) tot en met half juli vanuit België zal opstijgen, wat de operationele inzetbaarheid nog verder vergroot. Daarvoor werd op de militaire basis van Lombardsijde een tijdelijke basis ingericht.

Illegale visserij, mensensmokkel en transmigratie via zee, mariene vervuiling door scheepsincidenten en andere inbreuken op de maritieme of milieuregelgeving kunnen met de drone efficiënt worden vastgesteld zodat er gerichter kan worden opgetreden. Tegelijk kan de drone ook zoek- en reddingsoperaties op zee en zelfs natuurwetenschappelijk onderzoek ondersteunen.

“Dankzij deze technologie kan sneller en gerichter worden opgetreden in een van de drukste en meest gevoelige zeegebieden van Europa,” zegt Kustwachtvoorzitter en Administrateur-generaal van het agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust, Nathalie Balcaen.

De RPAS-drone biedt enkele significant voordelen, zegt admiraal Tanguy Botman, commandant van de Belgische marine: “De drone kan snel worden ingezet, bestrijkt een veel groter dekkingsgebied dan een patrouilleschip en levert haarscherpe beelden.” Die beelden worden in realtime gedeeld met de operator en de kustwachtcentra, waardoor sneller en gerichter kan worden opgetreden. Op termijn is er de ambitie dergelijke controle permanent in te zetten.

Toezicht en handhaving op zee

Ook DG Scheepvaart van de FOD Mobiliteit en Vervoer maakt gebruik van de RPAS. Voor DG Scheepvaart ligt de focus daarbij op toezicht en handhaving op zee.

Op de Noordzee gelden duidelijke regels, schepen mogen niet overal varen. Zo zijn er verboden zones zoals windmolenparken. Met behulp van de RPAS kan worden nagegaan of die regels worden nageleefd.

Daarnaast gelden er ook internationale verkeersregels op zee, vastgelegd in het COLREG‑verdrag (Convention on the International Regulations for Preventing Collisions at Sea). Dat verdrag zorgt ervoor dat het verkeer op zee veilig en ordelijk verloopt, vergelijkbaar met verkeersregels op de weg.

In bepaalde vaarroutes, de verkeersscheidingsstelsels (te vergelijken met snelwegen op zee), moeten schepen een vaste vaarrichting volgen. In België is het verboden om in andere richtingen te varen. Ook dergelijke overtredingen kunnen met de RPAS worden vastgesteld.

Daarnaast kan worden gecontroleerd of schepen die daartoe verplicht zijn, daadwerkelijk gebruikmaken van AIS. Dat elektronische identificatiesysteem maakt schepen onder andere zichtbaar voor de autoriteiten. Met behulp van de RPAS‑beelden kunnen overtredingen worden vastgesteld.

Tweede drone

Naast de vliegende drone vanop Lombardsijde, wordt ook een onderwaterdrone ter beschikking gesteld door de Europese agentschappen. Deze kan onder meer gebruikt worden om niet-gebruikte telecommunicatiekabels op te sporen en op te ruimen. Ook verloren ankers of wrakken worden met de drone in kaart gebracht.